Let A=[aij]A = [a_{ij}] be a square matrix of order 2 with entries either 0 or 1. Let EE be the event that AA is an invertible matrix. Then the probability P(E)\mathbf{P}(\mathbf{E}) is:

Answer: 12\frac{1}{2}

Step-by-step solution

Step 1: संभावित आव्यूहों की कुल संख्या ज्ञात करें

एक 2×22 \times 2 आव्यूह AA में चार प्रविष्टियाँ होती हैं: a11,a12,a21,a22a_{11}, a_{12}, a_{21}, a_{22} । प्रत्येक प्रविष्टि या तो 0 या 1 हो सकती है। चूंकि प्रत्येक प्रविष्टि के लिए 2 विकल्प हैं, इसलिए कुल संभावित आव्यूहों की संख्या 2×2×2×2=242 \times 2 \times 2 \times 2 = 2^4 होगी।

Step 2: व्युत्क्रमणीय आव्यूहों की शर्त

एक आव्यूह AA व्युत्क्रमणीय होता है यदि उसका सारणिक (determinant) शून्य के बराबर न हो। 2×22 \times 2 आव्यूह के लिए, सारणिक a11a22−a12a21a_{11}a_{22} - a_{12}a_{21} होता है। हमें उन आव्यूहों को खोजना होगा जिनके लिए a11a22−a12a21≠0a_{11}a_{22} - a_{12}a_{21} \neq 0 है।

Step 3: व्युत्क्रमणीय आव्यूहों की गणना करें

हम उन आव्यूहों की गणना करेंगे जो व्युत्क्रमणीय नहीं हैं (अर्थात, जिनका सारणिक 0 है) और फिर उन्हें कुल आव्यूहों की संख्या से घटा देंगे। सारणिक a11a22−a12a21=0a_{11}a_{22} - a_{12}a_{21} = 0 होने के लिए, a11a22=a12a21a_{11}a_{22} = a_{12}a_{21} होना चाहिए। संभावित मामले: 1. a11a22=0a_{11}a_{22} = 0 और a12a21=0a_{12}a_{21} = 0: यह तब होता है जब a11=0a_{11}=0 या a22=0a_{22}=0 और a12=0a_{12}=0 या a21=0a_{21}=0 । - यदि a11=0,a22=0a_{11}=0, a_{22}=0: a12,a21a_{12}, a_{21} के लिए 4 विकल्प (00, 01, 10, 11)। आव्यूह: [0000],[0010],[0100],[0110]\begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix} - यदि a11=1,a22=0a_{11}=1, a_{22}=0: a12a21=0a_{12}a_{21}=0 के लिए 3 विकल्प (00, 01, 10)। आव्यूह: [1000],[1010],[1100]\begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 0 \end{bmatrix} - यदि a11=0,a22=1a_{11}=0, a_{22}=1: a12a21=0a_{12}a_{21}=0 के लिए 3 विकल्प (00, 01, 10)। आव्यूह: [0001],[0011],[0101]\begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 1 & 1 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} - यदि a11=1,a22=1a_{11}=1, a_{22}=1: a12a21=1a_{12}a_{21}=1 के लिए 1 विकल्प (11)। आव्यूह: [1111]\begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 1 \end{bmatrix} गैर-व्युत्क्रमणीय आव्यूह वे हैं जिनका सारणिक 0 है। - यदि a11a22=0a_{11}a_{22} = 0 और a12a21=0a_{12}a_{21} = 0: इसमें 7 अद्वितीय आव्यूह हैं। - [0000]\begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix} (सारणिक 0) - [0010]\begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 1 & 0 \end{bmatrix} (सारणिक 0) - [0100]\begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{bmatrix} (सारणिक 0) - [1000]\begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix} (सारणिक 0) - [0001]\begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} (सारणिक 0) - [0101]\begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} (सारणिक 0) - [1010]\begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 0 \end{bmatrix} (सारणिक 0) - यदि a11a22=1a_{11}a_{22} = 1 और a12a21=1a_{12}a_{21} = 1: इसका मतलब है a11=1,a22=1a_{11}=1, a_{22}=1 और a12=1,a21=1a_{12}=1, a_{21}=1 । - [1111]\begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 1 \end{bmatrix} (सारणिक 0) कुल 8 गैर-व्युत्क्रमणीय आव्यूह हैं।

Step 4: व्युत्क्रमणीय आव्यूहों की संख्या ज्ञात करें

कुल 16 संभावित आव्यूह हैं। इनमें से 8 आव्यूह गैर-व्युत्क्रमणीय हैं। इसलिए, व्युत्क्रमणीय आव्यूहों की संख्या 16−8=816 - 8 = 8 है।

Step 5: प्रायिकता की गणना करें

घटना EE की प्रायिकता व्युत्क्रमणीय आव्यूहों की संख्या को कुल संभावित आव्यूहों की संख्या से विभाजित करके प्राप्त की जाती है। P(E)=816=12P(E) = \frac{8}{16} = \frac{1}{2}

Solve your own maths question free →